De Wet DBA voor zzp'ers
WET DBA CHECKLIST VOOR ZELFSTANDIGEN
De Wet DBA zorgt voor veel vragen onder zzp'ers en opdrachtgevers. Sinds de Belastingdienst weer actief handhaaft, is de wet actueler dan ooit. Maar wat betekent de Wet DBA eigenlijk voor zzp’ers? In deze checklist leggen we uit wat de wet inhoudt, hoe beoordeeld wordt of je echt als zelfstandig ondernemer werkt en wat je kunt doen om twijfel over je zelfstandigheid te voorkomen.
-
Wat is de Wet DBA?
De Wet DBA helpt opdrachtgevers en zzp'ers om samen te beoordelen of sprake is van een samenwerking tussen een opdrachtgever en een zelfstandig ondernemer of dat er volgens de wet sprake is van een dienstverband. Daarbij kijkt de Belastingdienst niet alleen naar wat je op papier hebt afgesproken, maar vooral naar hoe je in de praktijk werkt.
Dat betekent niet dat je door de Wet DBA niet meer als zzp'er kunt werken. Zelfstandig ondernemen blijft gewoon mogelijk. Wel is het belangrijk dat jij én je opdrachtgever kunnen aantonen dat sprake is van een echte samenwerking tussen een zelfstandig ondernemer en een opdrachtgever.
Is dat niet het geval? Dan kan er sprake zijn van schijnzelfstandigheid. Dat betekent dat iemand als zzp'er werkt, terwijl er volgens de wet sprake is van een dienstverband. Een verkeerde beoordeling kan grote gevolgen hebben. Zo kan de opdrachtgever alsnog loonheffingen moeten betalen en kan de zzp'er rechten mislopen die horen bij een werknemer. Wil je hier meer over weten?
-
Waarom is de Wet DBA juist nu belangrijk?
De Wet DBA bestaat al sinds 2016 en verving toen de VAR (Verklaring Arbeidsrelatie). Sindsdien moeten opdrachtgevers en zzp'ers beoordelen of sprake is van zelfstandig ondernemerschap of eigenlijk van een dienstverband. Jarenlang controleerde de Belastingdienst hier nauwelijks op. Sinds 1 januari 2025 gebeurt dat weer wel. Daarom is de Wet DBA weer volop in het nieuws en kijken veel opdrachtgevers en zzp'ers opnieuw goed naar hun samenwerking.
-
Wanneer werk je echt als zelfstandig ondernemer?
Of je als zzp'er werkt, hangt af van de manier waarop je samenwerkt met je opdrachtgever. De Belastingdienst kijkt daarbij altijd naar de hele situatie. De volgende kenmerken spelen daarbij een belangrijke rol:
- Je bepaalt zelf hoe je je werk uitvoert
- Je maakt zelf afspraken over je tarief en de voorwaarden van de opdracht
- Je bepaalt zelf wanneer je werkt (als dat past bij de opdracht)
- Je gebruikt je eigen materialen, gereedschap of apparatuur
- Je hebt de vrijheid om voor meerdere opdrachtgevers te werken
- Je investeert zelf in je bedrijf, bijvoorbeeld in materialen of opleidingen
- Je staat niet onder leiding of toezicht van je opdrachtgever
- Je loopt ondernemersrisico
De Belastingdienst kijkt altijd naar het totaalplaatje. Voldoe je niet aan één van deze kenmerken? Dan betekent dat niet automatisch dat er sprake is van schijnzelfstandigheid.
-
Hoe voorkom je problemen met de Wet DBA?
Wil je voorkomen dat je samenwerking niet past binnen de Wet DBA? Dan is het belangrijk dat je duidelijke afspraken maakt en je daar in de praktijk ook aan houdt. Met deze tips verklein je de kans op problemen.
Maak duidelijke afspraken
Bespreek vooraf met je opdrachtgever hoe jullie samenwerken. Leg bijvoorbeeld vast dat je werkt volgens je eigen tarieven, werkwijze en planning, maar ook met je eigen materialen en voor meerdere opdrachtgevers.
Zorg dat de praktijk klopt met de afspraken
Een overeenkomst alleen is niet genoeg. De Belastingdienst kijkt vooral naar hoe je in de praktijk werkt. Werk daarom ook echt volgens de afspraken die jullie hebben gemaakt.
Ga in gesprek
Twijfel je of een opdracht aan de regels voldoet? Bespreek dit dan met je opdrachtgever. Zo voorkom je onduidelijkheid achteraf.
Gebruik de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie
Twijfel je nog steeds? Dan kun je samen met je opdrachtgever de Webmodule Beoordeling Arbeidsrelatie invullen. Deze online vragenlijst van de overheid helpt je om te controleren of jullie samenwerking past bij de Wet DBA.
-
Wat betekent de Wet DBA voor opdrachtgevers?
Misschien merk je dat een opdrachtgever kritischer is geworden of extra vragen stelt over hoe je werkt. Sinds de Belastingdienst weer actief controleert, kijken veel organisaties opnieuw naar de manier waarop zij met zzp'ers samenwerken. Dat betekent niet dat opdrachtgevers geen zzp'ers meer mogen inhuren. Wel willen zij vooraf zeker weten dat de samenwerking aan de regels voldoet. Daarom leggen zij afspraken beter vast of beoordelen zij opdrachten opnieuw.
“Ik werkte al 3,5 jaar met veel plezier als freelancer voor mijn grootste opdrachtgever, een partij in de media, toen ik die klus verloor door de Wet DBA. Het bedrijf was zo bang voor de consequenties, dat ik uit voorzorg moest vertrekken. Ik was niet de enige trouwens: in het hele freelancebestand werd flink gesneden. Dat was natuurlijk heel teleurstellend voor mij en de andere freelancers. We leverden een belangrijke bijdrage met onze kennis, expertise en flexibiliteit. De hele situatie deed heel veel pijn. Ik voelde me benadeeld, want ik had hier niet voor gekozen. Vervolgens had ik ook moeite met nieuwe klussen vinden, want het hele medialandschap lag door de wet op z’n gat. Ik heb mijn bedrijfsstrategie aangepast door me meer op commerciële opdrachten te richten. Ook ben ik voor een klus tijdelijk in loondienst gegaan op een contract van vijf maanden. Het is fijn dat dat kon, maar dat wil ik niet meer. Ik hecht te veel waarde aan het ondernemerschap. Wat ik andere zzp’ers zou aanraden? Blijf netwerken en investeer in oude contacten. Zo heb ik uiteindelijk weer opdrachtgevers gevonden. Laat je niet uit het veld slaan. Als je een opdracht verliest, mag je natuurlijk balen. Maar je moet ook realistisch zijn: je kiest ervoor om freelancer te zijn en dat heeft voor- en nadelen. Dan moet je ook tegen een stootje kunnen en weerbaar zijn. Soms moet je je plannen omgooien en meebewegen met veranderingen in de maatschappij. Bereid je daarop voor.” Matthijs Meulblok, freelance journalist en voice-over